Hoe gek: “Veel te veel psychisch gestoorden hebben een wapen”

In de tijd van gruwelijke aanslagen, bloedbaden en uit de hand gelopen schiet- of steekincidenten staat de wet op wapenbezit zwaar ter discussie. "Een Breivik zou nooit wapens in huis mogen gehad hebben", klonk het wereldwijd. Maar ook in ons land kunnen psychisch gestoorden blijkbaar met een wapen op zak lopen... De schuld van een inefficiënte wetgeving, van zwijgende artsen of gewoon te gestoord om te controleren?

Het is niet de eerste keer dat een angstaanjagend incident met wapens de instanties doet wakker schrikken. Na het bloedbad in Noorwegen kwam de wet rond wapenbezit alweer zwaar onder vuur te liggen. Ook onze minister van Justitie en Veiligheid, Stefaan De Clerck, bracht het onderwerp weer ter discussie. De complexe wetgeving en controle vertoont duidelijk hiaten, maar dat ligt volgens sommige politici niet alleen aan de wet of de politiediensten. Zij zijn ervan overtuigd dat het omstreden beroepsgeheim van artsen hier ook een rol in speelt.

Zo wil de Nederlandse minister van Justitie en Veiligheid de verontrustend stijgende cijfers van illegaal wapenbezit niet alleen aanpakken met strengere controles, sancties en acties, maar ook door artsen hun zwijgrecht in te trekken wanneer ze weten dat psychiatrische patiënten in het bezit zouden zijn van een wapen, al dan niet illegaal. "Er hebben nog veel te veel psychisch gestoorden een wapen", waarschuwde de Nederlandse minister.

En hoe is de situatie in België? Er bestaan nu al situaties waarbij het beroepsgeheim van artsen ondergeschikt is aan het maatschappelijk belang – bij huiselijk geweld en incest. Daar geldt wél een meldingsplicht. Moet die meldingsplicht nu ook bij wet doorgetrokken worden naar situaties waarbij een arts weet dat een psychisch gestoorde een wapen in huis heeft? De woordvoerster van de Federale Wapendienst vindt dat de artsen hier inderdaad een verantwoordelijkheid hebben, maar maakt zich ook sterk dat psychisch gestoorden in theorie niet eens een wapen kúnnen bezitten. “Wie een wapenvergunning wil krijgen, moet een bijzonder medisch attest afleveren dat bewijst dat hij of zij niet alleen fysiek het wapen kan hanteren, maar ook psychisch daartoe in staat is. Maar op illegaal wapenbezit hebben wij natuurlijk geen zicht", zegt de woordvoerster.

Om daar toch een beetje klaarheid in te scheppen: het aantal geregistreerde wapens is inderdaad verminderd, maar het illegaal wapenbezit en incidenten die eruit voortvloeien is verdubbeld sinds de nieuwe wet van 2006. "De lokale politiediensten moeten volgens de wet vijfjaarlijks een controle voorzien", reageert onze gesprekspartner rustig. Die frequentie – één controle om de vijf jaar – volstaat volgens haar, ook al wordt het wapenbezit in Nederland bijvoorbeeld elk jaar gecontroleerd.

Volgens de woordvoerster doen de Federale Wapendienst en de politie dus hun werk, maar moeten artsen van gestoorde patiënten ook hun verantwoordelijkheid opnemen. "Als de arts weet dat een gevaarlijke patiënt illegaal een wapen bezit, dan is hij op de hoogte van een misdrijf en moet hij toch, zoals iedere burger, de politie of de procureur op de hoogte brengen. Dat is een uitzondering op zijn beroepsgeheim hé. Een arts is gene pastoor hé. Heden ten dage moeten zij ook pedofilie en incest melden".

Artsen bieden hierover ook opvallend minder tegenstand dan bij die vorige wet. "Ja, natuurlijk moet je dat melden. Ik denk dat het de plicht is van elke burger. Dan is het zelfs geen medische zaak meer. Ik zou zoiets zeker melden, ook al zou ik daarmee een patiënt verliezen. Er lopen veel te veel zotten rond", vindt dokter Frans Vanaerschot. (IV)