Nieuw vleermuisvirus lijkt op corona: moeten we ons zorgen maken over nieuwe pandemie?

Een nieuw virus dat ontdekt werd bij vleermuizen zorgt wereldwijd voor ongerustheid. Het gaat om een variant die verwant is aan het coronavirus en in staat blijkt om menselijke cellen te infecteren. Betekent dit dat we opnieuw aan de vooravond van een pandemie staan? Wetenschappers temperen voorlopig de paniek, maar volgen de situatie wel nauwgezet op.

Eerste stap richting besmetting

Onderzoekers uit het Verenigd Koninkrijk en Kenia identificeerden een zogenaamd alphacoronavirus met de naam CcCoV-KY43. Dat virus komt voor bij hartneusvleermuizen in Oost-Afrika, onder meer in regio’s van Kenia, Oost-Soedan en Noord-Tanzania. Wat het bijzonder maakt, is dat het zich kan binden aan een receptor in de menselijke long.

Die eigenschap is niet onbelangrijk. Het binnendringen van menselijke cellen is namelijk één van de eerste noodzakelijke stappen richting besmetting. Toch betekent dat nog lang niet dat het virus ook effectief gevaarlijk is voor mensen. Voorlopig is er geen enkel bewijs dat CcCoV-KY43 al mensen heeft besmet.

Veel vragen blijven onbeantwoord

Hoewel de ontdekking vragen oproept, benadrukken experts dat we nog veel niet weten. Zo is het onduidelijk of het virus zich kan vermenigvuldigen in het menselijk lichaam, of het ziekte kan veroorzaken en of het zich van mens tot mens kan verspreiden. Met andere woorden: het virus heeft één belangrijke drempel mogelijk overschreden, maar de volgende stappen zijn nog lang niet bewezen. Zonder die bijkomende eigenschappen kan er geen sprake zijn van een echte uitbraak.

Waarom wetenschappers toch alert zijn

Toch nemen onderzoekers geen enkel risico. De reden daarvoor ligt in een patroon dat we al eerder zagen bij grote virusuitbraken zoals SARS, MERS en COVID-19. Vaak begint het bij een virus dat circuleert bij dieren. Daarna krijgt het de mogelijkheid om menselijke cellen binnen te dringen en past het zich geleidelijk aan. Uiteindelijk kan het overspringen naar mensen en zich verspreiden. Wetenschappers spreken in dat geval van een “zoönotisch risico”.

Kan het virus België bereiken?

De vraag die ook bij ons leeft: kan dit virus ooit in België opduiken? Het antwoord is voorlopig geruststellend. Dat scenario is vandaag nog veraf. Vooraleer het virus hier zou kunnen circuleren, moet het eerst overspringen van dier naar mens, zich kunnen vermenigvuldigen in het menselijk lichaam én overdraagbaar worden tussen mensen. Pas daarna kan het zich internationaal verspreiden. Op dit moment is enkel de eerste stap theoretisch mogelijk. (lees verder onder de afbeelding)

Geen paniek, wel basisvoorzorgen

Er is dus geen reden tot paniek en ook geen nood aan specifieke maatregelen. Het virus is nog niet vastgesteld bij mensen en vormt momenteel geen directe bedreiging. Toch blijft waakzaamheid belangrijk. Goede hygiëne blijft de beste bescherming tegen virussen in het algemeen. Regelmatig handen wassen, hoesten of niezen in de elleboog en thuis blijven bij ziekte blijven eenvoudige maar doeltreffende gewoontes — lessen die we sinds COVID-19 niet snel vergeten zijn.

Voorlopig vooral een waarschuwingssignaal

De ontdekking van CcCoV-KY43 is vooral een signaal voor de wetenschap: alert blijven is cruciaal. Het virus vormt vandaag geen directe dreiging, maar toont wel aan hoe snel nieuwe ziekteverwekkers kunnen opduiken. En hoe belangrijk het is om ze vroegtijdig in kaart te brengen.

(Bron: Redactie 24 - Afbeeldingen: Freepik)