Kan AI een nieuwe pandemie veroorzaken? ChatGPT komt met bijzonder verontrustend antwoord

Artificiële intelligentie kan de medische wereld ingrijpend veranderen. Van het ontwikkelen van nieuwe geneesmiddelen tot het bestrijden van gevaarlijke ziektes: de mogelijkheden lijken eindeloos. Maar volgens wetenschappers heeft die vooruitgang ook een bijzonder donkere kant. Wat als AI ooit gebruikt wordt om nieuwe, gevaarlijke virussen te ontwikkelen? De Britse technologiesite UNILAD Tech legde die vraag voor aan ChatGPT. Het antwoord is opvallend, en vooral één belangrijke waarschuwing zet aan het denken.

ChatGPT waarschuwt voor risico op nieuwe pandemie

De razendsnelle ontwikkeling van artificiële intelligentie zorgt wereldwijd voor enthousiasme, maar ook voor groeiende bezorgdheid. AI kan onderzoekers helpen om ziektes beter te begrijpen, nieuwe behandelingen te ontwikkelen en ingewikkelde wetenschappelijke problemen op te lossen. Maar de kennis die gebruikt wordt om mensen te beschermen, zou in theorie ook voor schadelijke doeleinden ingezet kunnen worden.

UNILAD Tech vroeg daarom aan ChatGPT hoe groot de kans is dat artificiële intelligentie ooit betrokken raakt bij het ontstaan van een nieuwe pandemie. Een exact percentage kon de chatbot niet geven. Wel omschreef ChatGPT het als een "geloofwaardig risico" waarmee overheden en gezondheidsorganisaties rekening moeten houden.

Dat betekent niet dat er volgens de chatbot binnenkort zeker een nieuwe pandemie uitbreekt. Het gaat om een mogelijk toekomstscenario, niet om een concrete voorspelling.

Wetenschappers hebben al AI-ontworpen virussen gemaakt

Dat AI steeds meer mogelijkheden krijgt binnen de biologie, blijkt ook uit recent wetenschappelijk onderzoek. Onderzoekers van onder meer Stanford University gebruikten gespecialiseerde AI-modellen om nieuwe virussen te ontwerpen die bacteriën kunnen infecteren. Het onderzoek verscheen in augustus 2026 in het wetenschappelijke tijdschrift Science.

Tijdens experimenten bleken zestien van de ontworpen bacteriofagen daadwerkelijk te functioneren. Bacteriofagen zijn virussen die bacteriën infecteren. Ze zijn niet hetzelfde als virussen die menselijke ziektes veroorzaken. De onderzoekers hopen dat deze technologie ooit kan helpen bij de bestrijding van bacteriën die resistent zijn geworden tegen antibiotica.

Het gaat dus om een veelbelovende medische ontwikkeling, maar de technologie roept tegelijkertijd belangrijke veiligheidsvragen op. Want als AI biologische systemen steeds beter leert ontwerpen, willen deskundigen voorkomen dat dergelijke mogelijkheden voor gevaarlijke doeleinden worden misbruikt.

ChatGPT wijst op een bijzonder gevaar

Volgens ChatGPT zit een belangrijk risico in de toegankelijkheid van gespecialiseerde wetenschappelijke kennis. De chatbot waarschuwt dat AI "gespecialiseerde kennis toegankelijker kan maken". Daardoor zouden mensen met minder wetenschappelijke ervaring mogelijk eenvoudiger ingewikkelde biologische informatie kunnen begrijpen.

Voor de medische wereld kan dat bijzonder nuttig zijn. Maar dezelfde ontwikkeling zou ook mensen met slechte bedoelingen kunnen helpen. Dat risico wordt eveneens besproken in het International AI Safety Report 2026, dat onder leiding van AI-onderzoeker Yoshua Bengio werd opgesteld.

In dat rapport waarschuwen deskundigen dat moderne AI-systemen op bepaalde wetenschappelijke tests al prestaties leveren die vergelijkbaar zijn met die van menselijke specialisten. Verschillende AI-ontwikkelaars hebben daarom extra veiligheidsmaatregelen ingevoerd om misbruik van hun modellen tegen te gaan.

Een gevaarlijk virus maken is niet hetzelfde als een pandemie veroorzaken

Toch is er een bijzonder belangrijke nuance. Volgens ChatGPT vereist het ontwikkelen van een werkzame ziekteverwekker "nog altijd fysiek laboratoriumwerk en praktische hindernissen". Een AI-model dat biologische informatie kan analyseren, kan dus niet zomaar zelfstandig een pandemie veroorzaken.

Daarvoor zouden ook daadwerkelijke biologische experimenten nodig zijn. Bovendien betekent het bestaan van een gevaarlijke ziekteverwekker niet automatisch dat die zich gemakkelijk van mens tot mens verspreidt. Wetenschappers benadrukken dat er nog grote onzekerheid bestaat over hoeveel AI het risico op biologische aanvallen daadwerkelijk vergroot.

Ook het internationale veiligheidsrapport maakt duidelijk dat praktische hindernissen voorlopig een belangrijke rol blijven spelen. Er is dan ook geen betrouwbaar wetenschappelijk percentage dat aangeeft hoe waarschijnlijk een door AI veroorzaakte pandemie is. (lees verder onder de afbeelding)

Ook cyberaanvallen vormen een groeiende bezorgdheid

Biologische risico's zijn niet het enige probleem waarover deskundigen zich zorgen maken. Volgens UNILAD Tech kan artificiële intelligentie ook de wereld van cybercriminaliteit ingrijpend veranderen. AI wordt vandaag gebruikt om digitale systemen beter te beschermen, maar dezelfde technologie kan ook helpen om kwetsbaarheden in software op te sporen.

Daardoor ontstaat een ingewikkelde situatie: terwijl beveiligingsspecialisten dankzij AI sterker worden, krijgen ook cybercriminelen mogelijk krachtigere hulpmiddelen. Het International AI Safety Report 2026 bevestigt dat kwaadwillige groepen en aan staten gelinkte actoren AI al inzetten bij cyberoperaties. Hoe die ontwikkeling de komende jaren zal verlopen, blijft onzeker.

Moeten we vrezen voor een nieuwe pandemie?

De belangrijkste boodschap is dat artificiële intelligentie zowel enorme voordelen als ernstige risico's met zich meebrengt. AI kan onderzoekers helpen om behandelingen te ontwikkelen voor ziektes die vandaag moeilijk te bestrijden zijn. Tegelijk moeten overheden, wetenschappers en technologiebedrijven voorkomen dat krachtige systemen verkeerd worden gebruikt.

Voorlopig is er geen bewijs dat AI zelfstandig een nieuwe pandemie heeft veroorzaakt. Evenmin staat vast dat dit in de toekomst zal gebeuren. De uitspraken van ChatGPT zijn bovendien geen onafhankelijk wetenschappelijk onderzoek. De chatbot baseert zijn antwoord op bestaande informatie en kan zelf geen betrouwbare kansberekening voor zo'n scenario maken.

Toch toont het internationale onderzoek aan dat de bezorgdheid over mogelijk misbruik niet zomaar uit de lucht gegrepen is. De grote uitdaging wordt dan ook om ervoor te zorgen dat de medische voordelen van AI blijven groeien, zonder dat de technologie tegelijkertijd nieuwe gevaren voor de samenleving creëert.

(Bron: UNILAD Tech - Afbeeldingen: Magnific)